Արտահանձնման գործով փաստաբանը պաշտպանում է այն անձին, ում օտար պետությունը ցանկանում է քրեական պատասխանատվության ենթարկել կամ ուղարկել պատիժ կրելու։ Հաճախ դրանք Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և ԱՊՀ այլ երկրների քաղաքացիներ են, որոնք ապրում և աշխատում են Հայաստանում։ Ձերբակալումը սովորաբար անսպասելի է՝ օդանավակայանում, սահմանին կամ փաստաթղթերի սովորական ստուգման ժամանակ։ Այդ պահից գործելու ժամանակը քիչ է։ Օտարերկրացիների համար ընդհանուր կանոնները նկարագրված են օտարերկրացու պաշտպանության էջում։
Ինչ է տեղի ունենում ձերբակալումից հետո
- Ոստիկանությունը ձերբակալում է անձին Ինտերպոլի ծանուցմամբ կամ միջպետական հետախուզմամբ։
- 72 ժամվա ընթացքում անձին պետք է ազատեն կամ ներկայացնեն դատարան։ Արտահանձնման նպատակով կալանք կարող է կիրառել միայն դատարանը։
- Պահանջող պետությունն ուղարկում է արտահանձնման պահանջ՝ փաստաթղթերով։ Այն ուսումնասիրում է Հայաստանի դատախազությունը։
- Արտահանձնման մասին որոշումը կարելի է բողոքարկել դատարան, այնուհետև՝ վերադաս դատարաններ։
Ամեն փուլում անձն ունի իր ընտրած փաստաբանի, թարգմանչի և լռելու իրավունք։ Ձերբակալվածն իրավունք ունի նաև հարազատին տեղեկացնելու ձերբակալման մասին։ Առաջին ժամերի ընդհանուր կանոնները կգտնեք ձերբակալման դեպքում էջում։
Ինչ անել հիմա
- Պահանջեք Ձեր փաստաբանին և թարգմանիչ՝ նախքան որևէ հարցի պատասխանելը։
- Մի ստորագրեք արտահանձնման համաձայնություն կամ թուղթ, որը լիովին չեք հասկանում։
- Մի քննարկեք Ձեր երկրում հարուցված գործը աշխատակիցների կամ այլ ձերբակալվածների հետ։
- Փաստաբանին պատմեք Ձեր բոլոր քաղաքացիությունների, կացության քարտի, ապաստանի դիմումի, հայրենիքում սպառնալիքների ու ճնշման մասին։
- Հարազատները թող հավաքեն անձնագրի, կացության քարտի, վարձակալության և աշխատանքային պայմանագրերի պատճենները, ինչպես նաև Հայաստանում ապրող ամուսնու կամ երեխաների փաստաթղթերը։
Եթե արդեն ձերբակալել են Ձեր հարազատին, ընտանիքի առաջին քայլերը նկարագրված են հարազատին ձերբակալել են էջում։
Արտահանձնումը մերժելու հիմքերը
Պաշտպանը ստուգում է յուրաքանչյուր հիմք, որը կարող է կիրառվել գործում։
- Հայաստանի քաղաքացիություն։ Հայաստանը չի արտահանձնում իր քաղաքացիներին, բացառությամբ միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի։
- Պահանջող պետությունում խոշտանգման կամ անմարդկային վերաբերմունքի իրական վտանգ։
- Քաղաքական հետապնդում, երբ գործի իրական պատճառը քաղաքական հայացքներն են, կրոնը, ազգությունը կամ ռասան։
- Արարքը Հայաստանի օրենքով հանցագործություն չէ։
- Վաղեմության ժամկետը լրացել է։
- Անձն ունի փախստականի կարգավիճակ կամ ապաստան Հայաստանում։
Յուրաքանչյուր հիմք պետք է ապացուցել։ Փաստաբանը հավաքում է գործի նախապատմության փաստաթղթեր, պահանջող երկրում պահման պայմանների մասին զեկույցներ, բժշկական փաստաթղթեր և անձի ու ընտանիքի վրա ճնշման ապացույցներ։
Ինտերպոլի հետախուզում
Ինտերպոլի կարմիր ծանուցումը անձին գտնելու և արտահանձնման նպատակով ձերբակալելու խնդրանք է։ Հայաստանում կալանքի մասին որոշում է միայն դատարանը։ Ինտերպոլի կանոններն արգելում են ծանուցումներ քաղաքական, ռազմական, կրոնական կամ ռասայական բնույթի գործերով։ Ծանուցումը կարելի է վիճարկել Ինտերպոլի ֆայլերի վերահսկողության հանձնաժողովում։ Ջնջված ծանուցումն այլևս չի երևում Ինտերպոլի բազաներում։ ԱՊՀ միջպետական հետախուզումն առանձին համակարգ է, և հանձնաժողովի որոշումը դրա վրա չի տարածվում։
Ապաստան և արտահանձնում
Հետապնդումից վախեցող անձը կարող է Հայաստանում ապաստան խնդրել։ Ապաստանի և արտահանձնման ընթացակարգերն առանձին են, սակայն ազդում են միմյանց վրա։ Երկու գործերում փաստերը պետք է համընկնեն, քանի որ հակասությունը վնասում է երկուսին էլ։ Փաստաբանը երկու ընթացակարգերը պլանավորում է միասին և հնարավորության դեպքում օգտագործում նույն ապացույցները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան
Ներպետական միջոցները սպառելուց հետո կարելի է դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան վերջնական որոշումից հետո 4 ամսվա ընթացքում։ Խոշտանգման իրական վտանգի դեպքում Դատարանը կարող է Հայաստանին խնդրել չարտահանձնել անձին, քանի դեռ գանգատը քննվում է։ Պաշտպանը այդ խնդրանքը պատրաստում է նախապես, քանի որ հանձնումը կարող է տեղի ունենալ վերջնական որոշումից անմիջապես հետո։
Ինչպես է օգնում արտահանձնման գործով փաստաբան Մնացական Մարուքյանը
Փաստաբան Մարուքյանը Երևանում քրեական գործեր է վարում և ՀՀ փաստաբանների պալատի անդամ է։ Նա աշխատում է հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն, ուստի օտարերկրացի պաշտպանյալը խոսում է իր փաստաբանի հետ անմիջապես։
- Հնարավորինս արագ գալիս է ոստիկանություն կամ դատարան՝ օրվա ցանկացած ժամի։
- Ստուգում է արտահանձնման պահանջը և պահանջող պետության փաստաթղթերը։
- Առարկում է կալանքին և խնդրում գրավ կամ այլ խափանման միջոց։ Մանրամասները՝ կալանքի մասին էջում։
- Կառուցում է մերժման դիրքորոշումը և գործը ներկայացնում Վերաքննիչ քրեական և Վճռաբեկ դատարաններ։
- Պատրաստում է Ինտերպոլի հանձնաժողովին ուղղված բողոքը և Եվրոպական դատարան ներկայացվող դիմումը։
Առաջին խորհրդատվությունն անվճար է։ Զանգեք +374 91 403961 կամ գրեք WhatsApp-ով կամ Telegram-ով։ Ձերբակալման և խուզարկության դեպքում փաստաբան Մարուքյանը հասանելի է 24/7։